Een kort overzicht van enkele van de belangrijkste ontwikkelingen die onze maatschappij grondig zullen veranderen (in willekeurige volgorde). 
​
Goed, over AI en robotica wordt al decennia gesproken, maar er zijn duidelijke verschillen met vroeger. Wat AI betreft, liggen de kaarten nu anders dan pakweg twintig jaar geleden, omdat computers nu eindelijk krachtig genoeg zijn geworden, er voldoende data aanwezig is voor AI om te leren (bv. via de enorme hoeveelheid 'gelabelde' informatie op het internet) en omdat er belangrijke doorbraken zijn gebeurd op het vlak van machine learning (via bv. evolutionare algoritmen). Idem voor robotica, virtual reality en biotechnologie.

Veel van deze technologieën zullen elkaar ook versterken en een synergetisch effect hebben, bv. betere AI kan zorgen voor meer doorbraken in biotechnologisch onderzoek, betere zelf-rijdende wagens en slimmere robots. 

Ook evolueren deze technologieën zelf aan een zeer snel tempo. Neem 3D printen. Dat is een veelbelovende technologie, maar heeft ook nadelen: het duurt lang om iets laag voor laag te printen en de lagen maken dat het geheel vaak niet fijn en glad afgewerkt is. Maar een nieuwe vorm van 3D printen, namelijk 'digital light synthesis', lost deze problemen op, door te printen zonder lagen, met behulp van licht dat plastics verhardt. Idem voor biotechnologie. Terwijl de gen-modificatie-technologie CRISPR-cas 9 als één van de belangrijkste doorbraken ooit wordt beschouwd, zijn er nu al betere opvolgers beschikbaar, die nog nauwkeuriger en efficiënter zijn. 

Kortom, de evolutie van deze (r)evoluties versnelt zienderogen. 

TOP 12 TOEKOMSTIGE TECHNOLOGIEËN:
​

1. Zelf-rijdende wagens
2. Artificiële Intelligentie / Machine Learning
3. Virtual Reality / Augmented Reality / Mixed Reality
4. Robotica ​
5. 3D printen
6. Drones 
7. Blockchain
8. Internet of Things (sensors)
9. Betere zonnepanelen (solar photovoltaics)
10. Energieopslag 
11. Equity crowdfunding
12. Biotechnologie​

De nieuwe voedingsdriehoek heeft eindelijk een reuzensprong vooruit gemaakt. We komen van ver. 

Even context scheppen: toen ik in 2012 het boek De voedselzandloper schreef, was het nog een taboe om te zeggen dat groente en fruit de basis moeten zijn van een gezond voedingspatroon, en niet brood, aardappelen, pasta of rijst. Die zetmeelproducten minderen stond toen meteen gelijk aan 'paleo' of 'oerdieet'. Wat dus niet zo was. Want kijk: groente en fruit staan sinds deze week bovenaan de nieuwe voedingsdriehoek; brood, aardappelen, pasta en rijst gederangeerd naar een tweede plaats.

Of neem een ander taboe: vetten. In de oude voedingsdriehoek stonden alle vetten in de ‘verboden top’. Dat gaf de indruk dat alle vetten gemeden dienden te worden. Maar er zijn ook veel gezonde vetten, zoals in olijven, noten, zaden of avocado’s. De nieuwe voedingsdriehoek heeft de vetten opgedeeld, met de gezonde vetten in de basis en de ongezonde vetten in de te minderen oranje en rode gedeelten. 

Iets anders dat we al decennia weten: te veel rood vlees is ongezond. Ook dat bleef jaren taboe. Goed om te zien dat dierlijke producten nu meer ontraden worden, en dat er nu een onderscheid is gemaakt tussen rood vlees en gezondere alternatieven: wit vlees (gevogelte), vette vis, tofu en quorn. 

Deze drie inzichten zijn de basis geweest van mijn jarenlang betoog en van de voedselzandloper. Ik ben dus blij dat de oude driehoek is aangepast. Ik ben niet blij dat het zo lang heeft geduurd. Maar het verbaast me niet. Het kan soms decennia duren alvorens wetenschappelijk inzichten omgezet worden in officiële richtlijnen. Terwijl in Denemarken er een ban op transvetten in 2004 kwam, zal de VS deze ban pas invoeren in 2018, veertien jaar later en ten koste van duizenden mensenlevens. 

Jaren kregen we te horen dat cholesterol in eieren ongezond is, terwijl we al lang weten dat de cholesterol-kwestie veel ingewikkelder is. Volkorenproducten werden op een voetstuk geplaatst, terwijl we inzien dat meer gezonde vetten en minder suiker én zetmeel een betere weg is om in te slaan. Decennia kregen we te horen dat we melk moeten drinken voor sterke botten, terwijl we nu weten dat melk botontkalking niet voorkomt en zelfs het risico op breuken kan verhogen. 

Verbijsterend, als je erover nadenkt, dat we twintig jaar lang een voedingsdriehoek hebben gehad, waarvan veel artsen, wetenschappers al die tijd zegden dat die totaal verouderd was, en dat elke kritiek op dit model niet werd geduld, vaak verhuld onder het mom: ‘Dit is niet de officiële consensus’.
​
Dit opiniestuk verscheen eerder in De Morgen 

Dr. Kris Verburgh werd geïnterviewd door Health Valley over nieuwe ontwikkelingen op het vlak van biotechnologie en veroudering. 

“Veroudering is verantwoordelijk voor 86% van de gezondheidsuitgaven.” zegt Kris Verburgh. 

“Veroudering is de drijvende oorzaak achter tientallen verouderingsziektes die het westen plagen, zoals hart- en vaatziekten, alzheimer en osteoporose. Toch gaat er amper geld naar onderzoek naar veroudering.” 

"Momenteel is voeding de krachtigste methode om langer te leven," aldus Verburgh. Maar nieuwe technologieën om veroudering te vertragen en langer te leven zijn volop in ontwikkeling. 

"Heel wat onderzoekers en bedrijven realiseren zich dat als je veroudering kan vertragen, je het risico vermindert op talloze verouderingsziektes zoals hart- en vaatziekten en Alzheimer. Dat houdt niet op bij enkel ouderdom vertragen. Het ultieme doel is namelijk om ouderdomsprocessen om te keren.”

Grote vernieuwingen in de biotech zijn gaande en zullen ons helpen langer en vooral gezonder te leven. 

Verburgh: “De drijfveer achter deze innovatieslag is dat we de laatste jaren veel betere gereedschappen ontwikkelen om in te grijpen op het lichaam. Vroeger stond geneeskunde in het teken van breekhamers: weinig nauwkeurige instrumenten en behandelmethodes, zoals macro-chirurgie en klassieke medicatie. Nu gebruiken we het equivalent van moleculaire pincetten.”

Als voorbeelden vermeldt Verburgh cross-link brekers, epigenetische drugs en CRISPR-cas 9 technologie. Ook optogenetica en de opkomst van artificiële intelligentie zullen de geneeskunde en onze gezondheid drastisch veranderen.

Lees het volledige Health Valley interview met Kris Verburgh hier: 

link interview

Bronnen: 
​Kris Verburgh: "We kunnen ouderdom omkeren", HealthValley Connect. 

Op 22 maart zal het Nederlandse Voedingcentrum een nieuwe Schijf van Vijf voorstellen. Dit zal de grootste verandering van de Schijf zijn in zestig jaar tijd.
 
Het boek De voedselzandloper, dat sterke kritiek uitte op de Schijf van Vijf, heeft er mede voor gezorgd dat de kritiek zo groot is geworden dat de Schijf nu eindelijk aangepast wordt.
 
Maar zal de schijf wel voldoende aangepast worden?
 
Het Voedingscentrum beslist immers zelf wat het met de nieuwe aanbevelingen van de Gezondheidsraad aanvangt. De Gezondheidsraad stelt aanbevelingen op en zendt deze door naar het Voedingscentrum, dat zelf kiest hoe het deze zal verwerken in een nieuwe Schijf.
 
Deze nieuwe aanbevelingen van de Gezondheidsraad komen sterk overeen met wat reeds in De voedselzandloper beschreven stond: minder rood vlees, minder nadruk op brood en andere zetmeelproducten, die ook vervangen kunnen worden door peulvruchten en voeding die beta-glucaan-vezels bevat zoals havermout en paddenstoelen, meer aandacht voor groene thee en gezonde vetten zoals in olijfolie, noten en vette vis.
 
Hopelijk zal het Voedingscentrum de nieuwe aanbevelingen voldoende ter harte nemen en de Schijf grondig veranderen, zodat ze echt de gezondheid van mensen kan verbeteren.
 
Ook in België heeft De voedselzandloper ervoor gezorgd dat de Belgische voedingsdriehoek zal aangepast worden. 
​

Er komt een revolutie op ons af. Ik spreek niet over de vierde industriële revolutie, maar over de biotechnologische revolutie. 

De 20ste eeuw was de eeuw van de fysica (met de opkomst van computers, scanners en deeltjesversnellers). De 21ste eeuw zal de eeuw worden van de biotechnologie. Waar we vorige eeuw machines maakten en programmeerden, zullen we nu ons lichaam hermaken en programmeren.
​
We gaan methoden bedenken om ziektes veel beter te behandelen. En we zullen niet enkel het verouderingsproces vertragen, maar zelfs omkeren. Dat laatste is interessant. Veroudering omkeren, of mensen weer jonger maken, is heel wat anders dan het verouderingsproces gewoon trager doen verlopen. Veroudering vertragen kan gebeuren via gezonde voeding, regelmatige lichaamsbeweging, niet roken, stress-reductie en voldoende slaap. Je kan dan heel wat gezonde jaren winnen. Maar veroudering omkeren, dat is van een andere orde.

Veroudering omkeren is niet zo vergezocht als het lijkt. Wetenschappers zijn erin geslaagd om in allerlei proefdieren het verouderingsproces, of bepaalde aspecten ervan, om te keren en de levensduur te verlengen. Ze geven muizen crosslink-brekers, die de taaie verbindingen (crosslinks) doorknippen die zich vormen tussen onze weefsels bij het ouder worden. Op die manier werden stijve bloedvaten weer elastisch, en kon het hart weer krachtig bloed rondpompen. Ook rimpels kunnen verdwijnen, omdat ze mede ontstaan door dit proces.

Je kan mensen stoffen geven die de verbrandingsovens van onze cellen (de lysosomen) een opknapbeurt geven. Bij het ouder worden functioneren die verbrandingsovens minder goed, zodat allerlei afval dat normaal gezien verbrand dient te worden zich opstapelt in onze cellen. Maar dit proces kan je omkeren door bepaalde lysosomale enzymen in te spuiten, die de lysosomen weer herstellen. Deze stoffen worden nu al gebruikt om voorheen dodelijke ziektes te behandelen. Alleen kost een dergelijke behandeling nog een paar honderdduizend euro per jaar per patiënt. Maar in de toekomst zullen deze stoffen snel goedkoper worden.

Of wat dacht je van vaccins tegen Alzheimer of kanker? Misschien krijgen mensen in de toekomst om de tien jaar een vaccin toegediend, om te verhinderen dat hun geheugen achteruitgaat of ze kanker krijgen.

CRISPR is een nieuwe methode om het bouwplan van ons lichaam, ons DNA, snel en nauwkeurig te herschrijven. Vroeger –lees enkele jaren geleden- was het nog bijzonder omslachtig en moeilijk om een stukje DNA (gen) te veranderen in het lichaam. CRISPR werkt veel sneller, eenvoudiger en nauwkeuriger. We kunnen zo het lichaam herprogrammeren om langer gezond te blijven en minder snel te verouderen.

Dit is nog maar het topje van de ijsberg van biotechnologische omwentelingen die op ons afstevenen. Waar artsen vroeger exact konden zeggen wat er mis was in je lichaam (bijvoorbeeld een bepaalde mutatie in een gen), maar niet de mogelijkheid hadden om er iets aan te doen, zullen ze nu eindelijk de instrumenten hebben om je DNA te herprogrammeren, je cel-onderdelen te vernieuwen of je lichaam te verjongen.
Veel grote bedrijven weten dat deze biotechnologische revolutie op handen is. Daarom dat Google het dochterbedrijf Calico heeft opgericht, dat veroudering wil behandelen. Om mensen langer en gezonder te laten leven, heeft Google de verschillende slimste koppen in verouderingsonderzoek ter wereld verzameld.

Google heeft ook een deal gesloten met het farma-bedrijf Abbvie, ter waarde van 1,5 miljard dollar, om nieuwe levensverlengende technologieën te ontwikkelen. De ondernemer en miljardair Craig Venter heeft Human Longevity opgericht, een bedrijf dat via supercomputers ons genetisch materiaal wil scannen om manieren te vinden om het verouderingsproces te vertragen.

Ook aan talloze universiteiten en wetenschappelijke instituten wordt onderzocht hoe het verouderingsproces vertraagd kan worden. De komende decennia zullen op een nooit eerder gezien tempo technologieën ontwikkeld worden om mensen langer gezond te houden en langer te laten leven.

Combineer deze biotechnologische revolutie met de vierde industriële revolutie (artificiële intelligentie, cloud-computing, the internet of things), en je krijgt een krachtig synergetisch effect dat ertoe zal leiden dat we ziekte, lijden en zelfs de dood drastisch kunnen uitstellen.
​
Zijn we klaar voor deze omwentelingen, als mens en als maatschappij?

Kris Verburgh is arts en auteur van ‘De voedselzandloper’ en ‘Veroudering vertragen’. Hij is als onderzoeker verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB).

Dit stuk verscheen ook op Joop.nl. 

Meer nieuws over voeding, veroudering en gezondheid vind je op deze site. 

Er is ook een Facebookpagina met gezondheidsnieuws en recepten. 

Dood en seks zijn intrinsiek met elkaar verweven. Hoe sneller een diersoort vruchtbaar is, hoe sneller die soort veroudert. 

Dat is omdat lichamen louter verpaksels zijn van de kostbare genen. Die genen gebruiken lichamen om via seks van het ene lichaam naar het andere over te springen, om zo onsterfelijk te worden in de tijd. Terwijl de lichamen zelf eigenlijk niet meer zijn dan wegwerpmateriaal dat niet meer nuttig is na de voortplantingsdaad. 

Maar daar knelt het schoentje: in de natuur is er maar een beperkte hoeveelheid voedingsstoffen aanwezig, die zowel besteed moet worden aan het onderhoud van de lichamen (hoe beter een lichaam onderhouden wordt, hoe minder snel het verouderd), als aan al de moeite die het vergt om tot voortplanting te komen (balstsgedrag, mooie veren, vechten met rivalen voor een wijfje, etc). 

Als dieren leven in een milieu waar veel rovers voorkomen, dan doen die er best aan om zich zo snel mogelijk voort te planten. Alle energie gaat dus naar de voortplanting, terwijl er minder energie overblijft voor het onderhouden van hun lichamen. Hierdoor verouderen deze dieren veel sneller. Bovendien hebben genen die maken dat deze dieren langer zouden leven, geen enkel evolutionair nut gezien ze in een vijandige omgeving leven. Een muis met een mutatie die ervoor zou zorgen dat ze twintig jaar oud wordt, heeft geen enkel extra voordeel gezien de meeste muizen na gemiddeld drie jaar opgegeten worden.

Het meest extreme voorbeeld van hoe evolutie de snelheid van veroudering kan bepalen, en hoe dit verweven is met voortplantingsgedrag, is de pacifische zalm. Deze zalm leeft in de Stille oceaan, en zal één keer in zijn leven terugzwemmen naar de rivier waarin hij geboren werd, en daar kuit schieten, om direct daarna te sterven. De reden hiervoor is dat de zalm zich maar één keer in zijn leven voortplant. Een mutatie die maakt dat hij langer zou leven (bv nog enkele jaren nadat hij kuit heeft geschoten), heeft geen enkel nut, omdat hij zich maar één keer voortplant en bovendien ook niet zorgt voor de nakomelingen. Daarom zorgde evolutie ervoor dat alle energie gaat naar die ene periode alvorens kuit te schieten. Met het resultaat dat de zalm daarna meteen sterft. 

Bij iteropare soorten zoals de mens (die zich meerdere keren kunnen voortplanten) is dit effect gelukkig minder drastisch. Wij hebben ons lange leven te danken aan het feit dat het zo lang duurt alvorens kinderen geslachtsrijp zijn. En dat is op zijn beurt weer een gevolg omdat onze steeds toenemende (sociale) intelligentie maakte dat onze voorouders steeds langer in leven konden blijven, zodat genen die zorgen voor minder snelle veroudering ook hun invloed kunnen doen laten gelden. 

Bovendien zorgen mensen-moeders heel goed voor hun kinderen, zodat het voordelen biedt dat zij ook minder snel verouderen en sterven. Dat verklaart mede waarom vrouwen gemiddeld ouder worden dan mannen (die meestal minder instaan voor de verzorging van hun kroost), en waarom er zoiets bestaat als een menopauze: oude vrouwen kunnen immers nog voor hun kleinkinderen zorgen. Een blijvende draaiende voortplantingscyclus gaat immers met veel energie lopen, en gezien een zwangerschap bij oudere vrouwen niet zonder risico is, heeft de natuur maar besloten om de vruchtbaarheid meteen kort te sluiten (via de menopauze), én om in wezen onvruchtbare vrouwen nog vele tientallen jaren te laten leven. Een heel verschil met die arme zalmen! 

Onlangs had ik een discussie met een professor natuurkunde. Ik had hem gevraagd wat hij het grootste wetenschappelijke raadsel vindt. Zijn antwoord: ‘Waarom is er iets in plaats van niets?’


Het is één van de grootste filosofische vragen die er bestaan: ‘Waarom er iets is in plaats van niets?’. Hiermee bedoelen we niet waarom er een universum is. Daar bestaan mogelijke verklaringen voor. Universa zoals het onze kunnen ontstaan in een hogerdimensionale ruimte: een ruimte buiten ons heelal die nog meer dimensies telt dan onze vier dimensies. Veel fysici stellen zich immers een soort multiversum voor, een hogerdimensionale ruimte waarin continu universa ontstaan en vergaan. Ons universum is één van deze universums.

Maar de vraag blijft: Waarom is er iets? Waarom is er een universum, of beter gezegd, een multiversum? Waarom is niet gewoonweg Niets: geen tijd, geen ruimte, geen ‘plek’ waarin of waaruit universa kunnen ontstaan.

Maar misschien is dit een verkeerde vraag. En bestaat het Niets gewoonweg niet. En is er altijd al iets geweest. Het multiversum kan er altijd al geweest zijn. Het multiversum is eeuwig, maar de universums erin echter niet: ze ontstaan met een big bang en vergaan in een eindkrak of verdampen na een schijnbare eeuwigheid.

Wetenschappelijke ontdekkingen lijken inderdaad aan te tonen dat onze notie van het absolute niets bedrog is. Lege ruimte is nog gevuld met ‘vacuümfluctuaties’: deeltjes die kortstondig uit het niets ontstaan. En Einstein heeft aangetoond dat de ijle lege ruimte kan kronkelen en krommen als een slang.

Maar waar zou dan onze illusie van dat absolute ‘Niets’ vandaan komen?

Waarschijnlijk omwille van ons bewustzijn. Wij mensen denken dat het Niets bestaat omdat we bewuste wezens zijn. Als er geen bewustzijn is, zoals in een diepe slaap of wanneer we knock-out worden geslagen of op de operatietafel liggen, dan is er echt Niets: geen gedachten, geen gevoelens, geen tijd, geen ruimte.

Daarom denken we dat het Niets ook echt buiten ons hoofd moet bestaan en stellen we ons de vraag waarom er iets is, in plaats van niets. Maar het antwoord kan zijn dat het Niets gewoonweg niet bestaat. Het multiversum is eeuwig en eindeloos uitgestrekt en het niets bestaat enkel in ons hoofd. Er was altijd al iets.

Het universum ontstond aldus niet uit het niets, maar uit het alles.